バスク語

石塚政行
音声1 北バスクの共通バスク語

バイヨンヌとボルドーの大学でバスク語を教え、研究するアルギア・オルツォメンディ氏による談話。おおむね標準的な共通バスク語であるが,hortarat「その〜へ」や,maztra「修士」などに北バスクの語形が見られる(標準形はそれぞれhortara,master)。

書き起こし:

Egun on, beraz, Argia Oltzomendi naiz, euskara irakasle eta ikertzaile unibertsitatean, Baionan eta Bordalen. Eta euskara ikasketa sailean ari naiz, eta gure ikasle gehienak irakasle izaiteko jiten dira formakuntza hortarat. Orduan, lizentzia eta maztra eskaintzen ditugu, eta beraz zonbaitzuek, nahi dutenek, doktoretza batekin ere segitzen ahal dituzte beren ikasketak maztraren ondotik.

訳:

こんにちは、アルギア・オルツォメンディです。バイヨンヌとボルドーの大学で教育と研究をしています。バスク語学科に所属していて、学生の多くは教員になるためにこの課程に来ています。学士課程と修士課程があり、希望する人は修士修了後に博士課程に進んで研究を続けることもできます。

動画1 昨日のこと
民宿を経営するジャンヌ・ウルティアーグ(Jeanne Ourthiague: J)氏と,従業員のマリ゠ノエル・イヒドイ(Marie-Noëlle Ihidoy: MN)氏の会話。ジャンヌは1940年生まれ。共通バスク語の影響の少ない地域方言で,週に1回開かれるムスの会について説明している。フランス語(斜体・訳では〈〉で標示)とのコード切り替えにも注目してほしい。

書き起こし:

MN: Jeanne, atzo izan dea tindurra?

J: Bai, baño, ba.

MN: Eta gero, zer erran dautxu?

J: Franck-ekin akomoatzen gira. C’était lui qui l’a reçu et moi, je n’ai pas vu.

MN: Ah, ez ez ez ez, ah bon bon bon, untsa. Ba xu atzo musean xinen Jeanne.

J: Ba mais je suis venue; j’étais là pour six heures et quart.

MN: Eta gero, irabazi musean?

J: Denetarik, galdu ta irabazi. Ah hartzen duzu… Bi grupa baginen, bi laueko. Comment vous voulez, comme… parler en basque ou en français?

MN: Ba, ba segi eskuaraz.

J: Bi laueko, bon baño… ez, baño bakarrik hastean… honengatik sept euh zazpi ginen eta gero mera jiten baita. Berantxot hura. Orain bi gurupa egin ditugu zortzi lauekoak eta gero à peu pres finitua ditugularik, irabaztunak irabaztunekilan, galtzaleek galduekilan. Artetik egiten dugu arratsalde-askaria, xokoleta-esnea, eta gizon horiek arnoa zernahi baitute ere, eta bixkotxa beti badira norbaitek ekartzen dituenak. Eta hola denbora hun puska bat pasatzen dugu. Ez dugu erran behar. Ez gira sosarendako ari. Elgarrekin kurutzatzeko eta berrien jakiteko. Herriko berriak jakiteko.


訳:

MN: ジャンヌ,昨日はペンキ屋さん来たんですか?

J: ええ,一人でね。

MN: それで,何て言ってました?

J: フランクが対応してくれて,直してもらったの。〈彼が出てくれたから,私は会わなかったんだけどね。〉

MN: ああ,そうだったんですね。じゃあ……昨日はムスはしましたか?

J: 〈もちろん行ったよ。6時過ぎまでいたよ。〉

MN: 勝てましたか?

J: まあ,五分五分ね。勝ったり負けたり……あ,録ってるの? グループが2つでね,4人ずつで。〈どうしたらいい? バスク語で話す? それともフランス語?〉

MN: そのままバスク語で。

J: 4人グループが2つで……えっと,最初は一人足りなくて……〈7人〉,7人だったの。村長が後から来るからね,少し遅れて。それで8人揃ったところで4人ずつ2グループに分かれて,〈一通り〉終わったら,勝ったチームどうし,負けたチームどうしで対戦するんだよ。合間におやつにしてね,ココアを飲んだり,男たちはワインだの何だのつまんだり,毎回誰かケーキを持ってきてくれてね。こんな感じで楽しんでるんだよ。言うまでもないけど,お金を賭けてるわけじゃなくて,集まって世間話をするためにやってるの。村のこととかね。

動画2 後部歯茎と硬口蓋の摩擦音の対立
バスク語学者のジャン゠バティスト・オルピュスタン(Jean-Baptiste Orpustan)氏に,後部歯茎摩擦音 /ʃ/ と硬口蓋摩擦音 /ɕ/ の例として,sagarra「リンゴ」とxagarra「小さいリンゴ」を発音してもらった。バスク語の正書法で,sは /ʃ/,xは /ɕ/ を表す。

▶世界の言語一覧へ戻る